I. THÔNG TIN CHUNG
1. Khái quát chung:
- Tên nước: Cộng hòa Yemen.
- Thủ đô: Sanaa (Xa-na).
- Quốc khánh: 22/5/1990.
- Vị trí địa lý: Nằm ở phía Tây Nam bán đảo Ả-rập, phía Bắc giáp Ả-rập Xê-út, phía Đông giáp Ô-man, phía Nam giáp Ấn Độ dương và phía Tây giáp Hồng Hải.
- Diện tích: 527.970 km2.
- Khí hậu: Khí hậu sa mạc, khô và nóng. Tại Sana’a, mùa hè nóng ẩm và mưa; mùa đông lạnh khô, thỉnh thoảng có tuyết, riêng miền Nam nóng ẩm quanh năm.
- Dân số: 41,8 triệu người (2025, Quỹ Dân số Liên hợp quốc).
- Dân tộc: Chủ yếu là người Ả-rập, ngoài ra còn có người Nam Á, châu Âu.
- Tôn giáo: đa số là Hồi giáo (chiếm 99,1% dân số) với tỷ lệ người Hồi giáo dòng Sunni chiếm 65% và dòng Shia chiếm 35%, ngoài ra còn có đạo Do Thái, Cơ đốc giáo và đạo Hin-đu.
- Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Ả-rập
- Đơn vị tiền tệ: Đồng Riyal Yemen (YER), 1USD = 238 YER (6/2026).
- GDP: 19,6 tỷ USD (2025, Ngân hàng Thế giới)
- GDP đầu người: 468,4 USD (2025, Ngân hàng Thế giới).
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Chủ tịch Hội đồng Tổng thống: Rashad Muhammed Al Alimi (Ra-sát Mô-hăm-mét An A-li-mi) (từ 19/4/2022).
+ Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao: Tiến sĩ Shaya Mohsin Zindani (Say-a Mô-hờ-xin Din-đa-ni) (giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao từ 27/3/2024 và Thủ tướng từ 15/01/2026).
+ Chủ tịch Quốc hội: Sultan al-Barakani (Xun-tan An Ba-ra-ka-ni) (từ 13/4/2019)
2. Khái quát lịch sử:
Yemen trước đây là một vương quốc thống nhất có tên là Vương quốc Sa-ba, có lịch sử và nền văn hóa lâu đời. Từ thế kỷ thứ 16 đến đầu thế kỷ 19, Yemen bị đế quốc Ottoman xâm lược và chiếm đóng.
Năm 1839, đế quốc Anh chiếm Aden và các vùng xung quanh, biến Nam Yemen thành thuộc địa của Anh. Từ đó, Nam Yemen tách khỏi Vương quốc Yemen thống nhất.
Năm 1923, Thổ Nhĩ Kỳ rút quân khỏi Bắc Yemen. Miền Bắc Yemen trở thành vương quốc độc lập theo chế độ bảo hoàng. Ngày 26/9/1962, chế độ bảo hoàng bị lật đổ sau cuộc đảo chính, nước Cộng hòa Ả-rập Yemen được thành lập.
Ngày 29/11/1967, thực dân Anh rút khỏi Nam Yemen. Ngày 30/11, Nam Yemen tuyên bố độc lập và thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Yemen, sau đổi thành Cộng hòa dân chủ Nhân dân Yemen.
Ngày 22/5/1990, Cộng hòa dân chủ Nhân dân Yemen tái thống nhất với Cộng hòa Ả-rập Yemen thành Cộng hòa Yemen.
3. Tình hình chính trị:
- Thể chế chính trị: Yemen theo thể chế Cộng hòa nghị viện, lấy Luật hồi giáo Sharia làm cơ sở cho luật lệ hiện hành. Lãnh đạo đất nước là Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống có 8 người, Chủ tịch là Rashad Al-Alimi.
- Quốc hội 2 viện gồm Hội đồng Shura (111 ghế, do Tổng thống chỉ định), và Hạ viện (301 ghế, được bầu cử thông qua bỏ phiếu, nhiệm kỳ 6 năm).
- Đảng phái chính trị: Yemen thực hiện chính sách đa đảng. Các chính đảng gồm: đảng Đại hội đại biểu Nhân dân (General People’s Congress); đảng Ít-xla (Islah); Đảng Xã hội chủ nghĩa Yemen (Yemeni Socialist Party); Đảng Liên hiệp Nát-xe (Nasserist Unionist Party); Đảng Bát Xã hội chủ nghĩa Ả-rập Quốc gia (National Arab Socialist Ba’ath Party).
- Yemen hiện nay vẫn đang trong tình trạng nội chiến, tồn tại 02 Chính quyền là Chính phủ Cộng hòa Yemen được quốc tế công nhận hoạt động tại miền Nam và Chính quyền Phong trào Houthi kiểm soát thủ đô Sanaa cùng phần lớn miền Bắc.
4. Kinh tế, thương mại:
Yemen là nước có thu nhập thấp. Cuộc nội chiến đang diễn ra tại nước này đã chặn đứng hầu hết xuất khẩu của đất nước và gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội. Năm 2014, trước khi nổ ra nội chiến, thu nhập của Yemen chủ yếu dựa vào xuất khẩu dầu khí. Dầu khí đóng góp vào 25% GDP và 65% nguồn thu của Chính phủ.
5. Chính sách và quan hệ đối ngoại:
Chính sách đối ngoại của Cộng hòa Yemen chủ yếu tập trung duy trì quan hệ tốt đẹp với các nước láng giềng và các cường quốc trong khu vực, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ và hỗ trợ nhân đạo quốc tế để ổn định nội bộ và phát triển kinh tế. Thành viên của các tổ chức quốc tế: FAO, OIC, WTO (quan sát viên), Phong trào Không liên kết, Liên đoàn Ả-rập (LA), Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC)…
II. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 16/10/1963.
- Cơ quan đại diện: Hiện Đại sứ quán Việt Nam tại Ả-rập Xê-út kiêm nhiệm Yemen và Đại sứ quán Yemen tại Malaysia kiêm nhiệm Việt Nam.
- Kim ngạch thương mại: 50,08 triệu USD (năm 2025), trong đó ta xuất khẩu 36,26 triệu USD với các mặt hàng chủ yếu gồm phân bón, bánh kẹo, hóa chất, máy móc, thiết bị phụ tùng...; Yemen xuất sang Việt Nam các mặt hàng chủ yếu là hàng thủy sản, thức ăn gia súc...
- Các hiệp định, thỏa thuận, văn bản hợp tác đã ký kết: Hiệp định Thương mại và Thanh toán (1961); Hiệp định Thương mại và hợp tác kinh tế, khoa học – kỹ thuật (1977); Hiệp định hợp tác Văn hóa, Kinh tế, Khoa học kỹ thuật và Thương mại (1991); Hiệp định Thương mại (1993); Hiệp định Thương mại (1996).
Tháng 6/2026